Dự buổi lễ có GS.VS. Trần Hồng Thái, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; GS.VS. Châu Văn Minh, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam; PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; TS. Lê Xuân Định, Phó bí thư thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; cùng đại diện các cơ quan, viện nghiên cứu, trường đại học và đông đảo các thế hệ nhà khoa học vật lý trong cả nước.

Toàn cảnh Lễ kỷ niệm 60 năm thành lập Hội Vật lý Việt Nam

Phát biểu khai mạc, GS.TS. Nguyễn Quang Liêm, Chủ tịch Hội Vật lý Việt Nam, điểm lại chặng đường 60 năm hình thành và phát triển của Hội – một hành trình gắn bó với những bước chuyển của đất nước và nền khoa học Việt Nam, với những dấu ấn tự hào của mỗi chặng đường.

GS.TS. Nguyễn Quang Liêm điểm lại chặng đường 60 năm hình thành và phát triển của Hội Vật lý Việt Nam

Theo chỉ đạo của cố GS Tạ Quang Bửu, Đại hội đại biểu thành lập Hội Vật lý Việt Nam được tổ chức tháng 1/1966 tại Hà Nội, bầu GS Ngụy Như Kon Tum làm Chủ tịch đầu tiên của Hội, GS Đinh Ngọc Lân làm Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký. Ngày 15/8/1966, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Ung Văn Khiêm đã ký Quyết định số 254-NV, chính thức cho phép Hội Vật lý Việt Nam được thành lập và hoạt động, với 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: một, là đoàn kết lực lượng vật lý; hai, là thúc đẩy nghiên cứu khoa học phục vụ sản xuất và quốc phòng; ba, là nâng cao chất lượng giảng dạy vật lý; bốn, là phổ biến tri thức khoa học đại chúng; năm, là mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế. Trong giai đoạn 1966–1975, các hội viên nghiên cứu, đề xuất giải pháp phục vụ quốc phòng, trong đó có rà phá thủy lôi và bom từ trường, chống bom dẫn đường bằng laser, bảo đảm thông tin liên lạc trên các chiến trường. Cùng với hoạt động nghiên cứu, Hội duy trì công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân tài, phát triển mô hình lớp chuyên Toán – Lý (khối A0) và khởi xướng các Hội nghị Vật lý toàn quốc, góp phần nuôi dưỡng những thế hệ học sinh, sinh viên say mê khoa học.

Năm 1983, Hội tham gia sáng lập Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, tập trung thúc đẩy các nghiên cứu vật lý có ý nghĩa thực tiễn trong bối cảnh đất nước khắc phục hậu quả chiến tranh và bước vào công cuộc Đổi mới, với một số kết quả được nhắc đến gồm tổng hợp gốm siêu dẫn nhiệt độ cao trong phòng thí nghiệm, chế tạo nam châm đất hiếm, khôi phục lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt và ứng dụng laser trong y học.

Từ năm 1991 đến 2002, dưới sự lãnh đạo của GS.VS. Nguyễn Văn Hiệu, Hội tiếp tục củng cố tổ chức, mở rộng hoạt động dành cho lực lượng trẻ; từ năm 1997, Hội phối hợp tổ chức Olympic Vật lý sinh viên toàn quốc, tạo môi trường kích thích phát triển học thuật trong giới trẻ. Những năm tiếp theo, Hội đồng hành với công tác tuyển chọn, bồi dưỡng học sinh dự thi Olympic Vật lý quốc tế và khu vực, phối hợp trao học bổng GS. Odon Vallet; phối hợp tổ chức thành công kỳ thi Olympic Vật lý Châu Á (2004) và Olympic Vật lý Quốc tế (2008) tại Việt Nam.

Trong giai đoạn 2002–2013, Hội thúc đẩy các định hướng phát triển vật lý ở tầm quốc gia, trong đó có việc tổ chức Hội nghị Vật lý toàn quốc lần thứ VI và đề xuất Chương trình Phát triển Vật lý Quốc gia. Giai đoạn 2013–2023 ghi dấu việc Chính phủ phê duyệt các chương trình phát triển vật lý đến năm 2020 và giai đoạn 2021–2025; Hội cũng thúc đẩy thành lập Trung tâm Vật lý Quốc tế (ICP), được UNESCO công nhận và bảo trợ. Năm 2016, Hội được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba.

Bước vào nhiệm kỳ IX (2023–2028), Hội có 11 phân hội chuyên ngành trên toàn quốc, 34 hội và chi hội cơ sở, với gần 2.000 hội viên thường xuyên hoạt động; công tác quản trị hội viên được số hóa, là nền tảng để Hội tiếp tục kết nối cộng đồng vật lý, phát huy vai trò tư vấn, phản biện và thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu, đào tạo trong giai đoạn mới. Hội đặc biệt tổ chức nhiều buổi nói chuyện truyền cảm hứng, thu hút học sinh giỏi ở các trường PTTH chuyên trên cả nước theo học vật lý, nhằm chủ động tạo nguồn nhân lực giỏi cho phát triển khoa học công nghệ của đất nước.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ ngày càng giữ vai trò động lực phát triển, vật lý là nền tảng của nhiều công nghệ chiến lược. Hội xác định tập trung nguồn lực và kết nối chuyên gia ở các hướng như bán dẫn, lượng tử, vật liệu năng lượng mới, vật lý hạt nhân và điện hạt nhân, vật liệu từ, đất hiếm, vật liệu tự nhiên, vật lý y sinh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu vật lý.

Ghi nhận những đóng góp của Hội, ngày 25/8/2026, Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam ban hành Quyết định số 672, tặng Cờ thi đua của Liên hiệp Hội cho Hội Vật lý Việt Nam.

GS.VS. Châu Văn Minh trao Cờ thi đua của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho Hội Vật lý Việt Nam

Phát biểu tại buổi lễ, GS.VS. Châu Văn Minh ghi nhận những đóng góp của Hội trong xây dựng và triển khai các chương trình phát triển vật lý quốc gia; thúc đẩy hợp tác, hội nhập quốc tế; vận động thành lập Trung tâm Vật lý Quốc tế; tổ chức Olympic Vật lý sinh viên toàn quốc và bồi dưỡng các đội tuyển dự thi quốc tế, khu vực. Ông cũng đánh giá cao việc Hội duy trì các giải thưởng nhằm tôn vinh nhà khoa học có cống hiến và nhà vật lý trẻ triển vọng. GS.VS. Châu Văn Minh bày tỏ tin tưởng Hội sẽ tiếp tục đóng góp trí tuệ vào hoạt động tư vấn, phản biện; nuôi dưỡng, thu hút nhân tài; kết nối các nhà vật lý Việt Nam trong và ngoài nước. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ hoạt động của Hội.

GS.VS. Trần Hồng Thái chúc mừng Hội Vật lý Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập

Chúc mừng Hội nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập và Ngày Vật lý Việt Nam, GS.VS. Trần Hồng Thái đánh giá cao đóng góp của các thế hệ nhà vật lý đối với sự phát triển của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nói riêng, nền khoa học nước nhà nói chung.

GS.VS. Trần Hồng Thái nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục củng cố nền tảng nghiên cứu cơ bản, đồng thời gắn kết nghiên cứu với các công nghệ chiến lược như biển sâu, lượng tử, bán dẫn, vật liệu mới và năng lượng nguyên tử. Viện Hàn lâm được giao làm đầu mối kết nối nghiên cứu về công nghệ biển sâu và đảm nhận vai trò Trung tâm Lượng tử Quốc gia. Để hiện thực hóa những định hướng này, cần tăng cường liên kết giữa Viện Hàn lâm, các viện nghiên cứu, trường đại học trong nước và đối tác quốc tế. Trong mạng lưới đó, Hội Vật lý Việt Nam có điều kiện phát huy thế mạnh tập hợp, kết nối cộng đồng chuyên gia, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và đào tạo. Chủ tịch Viện Hàn lâm cũng mong muốn các nhà khoa học đi trước tiếp tục dìu dắt thế hệ trẻ, tạo môi trường để nhân tài được phát hiện, trọng dụng và cống hiến. Đó cũng là một trong những điều kiện quan trọng để khoa học Việt Nam nâng cao năng lực và vị thế trong giai đoạn phát triển mới.

GS.TS. Nguyễn Quang Liêm trao Giải thưởng Nhà vật lý trẻ triển vọng

 
GS.TS. Nguyễn Quang Liêm trao Giải thưởng Đặc biệt kỷ niệm 60 năm thành lập Hội Vật lý Việt Nam

Tại lễ kỷ niệm, Hội Vật lý Việt Nam trao Giải thưởng Cống hiến năm 2026 cho GS.TSKH. Thân Đức Hiền, Chi hội Vật lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội; Giải thưởng Nhà vật lý trẻ triển vọng cho TS. Bùi Quốc Việt, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng; và Giải thưởng Đặc biệt kỷ niệm 60 năm thành lập Hội cho PGS.TS. Nguyễn Anh Kỳ, Viện Vật lý, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Hội cũng tri ân các thế hệ lãnh đạo đã góp sức xây dựng tổ chức qua các thời kỳ.

Hội Vật lý Việt Nam tri ân các thế hệ lãnh đạo

Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động kỷ niệm, GS. Đào Tiến Khoa, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, chia sẻ về Giải Nobel Vật lý năm 2026. Hội cũng tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Những tiến bộ trong nghiên cứu và ứng dụng vật lý hiện đại”, tạo diễn đàn để các nhà khoa học trao đổi kết quả nghiên cứu, xu hướng mới và khả năng đưa tri thức vật lý vào thực tiễn.

GS. Đào Tiến Khoa chia sẻ về Giải Nobel Vật lý năm 2026

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm